W tym miejscu chcieliśmy podzielić się z Państwem naszą wiedzą z zakresu leczenia chorób żył, skleroterapii i leczenia ran. Jesteśmy otwarci na wszelkie komentarze, więc zachęcamy do aktywnego udziału w rozbudowie tej sekcji naszej strony.

 

Problemy z nogami w ciąży

• Problemy z nogami w ciąży.
Dlaczego żylaki, obrzęk stóp oraz inne problemy z nogami są tak powszechne podczas ciąży?
Dolegliwości takie jak znużenie, zmęczenie, ociężałość i napięcie w nogach, mrowienie, cierpnięcie i nocne kurcze mięśni łydek, widoczne obrzęki stóp i żylaki, które pojawiają się po raz pierwszy lub nasilają się we wczesnej ciąży, są codziennym problemem spotykanym wśród przyszłych matek. Stają się one szczególnie częste gdy:
- choroby żył są powszechne w rodzinie,
- zaburzenia żylne były już obecne przed zajściem w ciążę,
- mamy do czynienia z kolejną ciążą,
- kobieta ciężarna musi długo siedzieć lub stać, np. podczas pracy,
- kobieta ciężarna nie uprawia sportu i lub w ogóle nie zażywa ruchu,
- jest gorąco (wiosną, latem).
Wymienione wyżej dolegliwości nie tylko osłabiają zdrowie kobiety ciężarnej i czynią ją często z wyglądu nieatrakcyjną są one także czynnikami wskazującymi na możliwe ryzyko, poprzez zmiany zapalne w patologicznie zmienionych żyłach lub poprzez zaburzenia krążenia, zarówno w organizmie matki jak i jej dziecka.
Z tego powodu należy podjąć skuteczne kroki dla przeciwdziałania tym problemom lub, jeśli one rzeczywiście się zdarzają, dla sprowadzenia ich do minimum.     

• Rola krążenia krwi
Zadaniem krążenia krwi jest zaopatrzenie ciała w substancje odżywcze i tlen oraz usunięcie zbytecznych produktów przemiany materii. Krew krąży w naczyniach, a siłą napędową tego krążenia jest serce rytmicznie pompujące krew.
Podczas każdego uderzenia serca krew jest wtłaczana do krwiobiegu i powraca do serca po jednokrotnym przejściu wzdłuż układu krążenia całego ciała. Znając liczbę uderzeń serca (objętość krwi na jedno uderzenie), można obliczyć objętość krwi przetaczanej przez serce w jednostce czasu.
Tzw. pojemność minutowa serca (w odniesieniu do objętości krwi) zależy między innymi od wstępnego wypełnienia serca. Innymi słowy, im lepiej serce jest wypełnione (podczas rozkurczu), tym więcej krwi może wyrzucić podczas skurczu. W dużej mierze to wstępne napełnienie zależy od objętości krwi, która powraca do serca przez tzw. powrotny przepływ żylny. W pozycji leżącej powrót żylny nie stwarza dla ciała żadnego problemu. Występuje tu różnica ciśnień w całym układzie krążenia, rozpoczynając się wysokim ciśnieniem krwi wyrzucanej z serca i tłoczonej do dużych tętnic a kończąc bardzo niskim ciśnieniem w dużych żyłach podczas powrotnego dopływu do serca. 15% całej objętości krwi znajduje się w tzw. układzie wysokiego ciśnienia to znaczy w tętnicach i tętniczkach, a około 85% w tzw. układzie niskociśnieniowym, to jest w żyłach i naczyniach włosowatych. Z tej proporcji nie trudno jest wydedukować, że żyły posiadają o wiele większą zdolność (= pojemność) do przejmowania (=zatrzymywania) dużej ilości krwi.
• Powrotny przepływ żylny
W pozycji stojącej ciała, gdy krew ma być pompowana pozornie "pod górę" przeciwko znacznemu gradientowi ciśnienia oraz przezwyciężając siłę ciężkości, tan przepływ powrotny wraz z odpowiednim wstępnym wypełnieniem serca, może zostać zrealizowany tylko wówczas, jeśli zastawki żylne pozwalają krwi dostać się do żył tylko w jednym kierunku i jeśli tzw. pompa mięśniowa wspomaga przepływ krwi w kierunku serca. W przeciwnym wypadku duża objętość krwi "opadnie w dół" w kierunku kończyn dolnych, a przepływ powrotny i napełnienie serca zmaleją podczas gdy wskaźnik wyrzutu serca stanie się na tyle niedostateczny, że w pozycji stojącej wywoła palpitacje (kołatanie serca), zawroty głowy lub nawet załamanie czynności zastawek żylnych. Błędne koło zamyka się. Jest oczywiste, że częste stanie w bezruchu tj. bez żadnej aktywności mięśni a także rodzinne skłonności do "osłabienia tkanki łącznej" sprzyjają powstawaniu żylaków. Osoby starsze mają większe skłonności do takich zmian aniżeli ludzie młodzi, ponadto znany jest wpływ hormonów powodujących iż kobiety są narażone na te dolegliwości znacznie częściej aniżeli mężczyźni.     
    • Wzrost objętości krwi (szczególnie częsty w okresie ciąży)
Problemy te są szczególnie znane kobietom, które rodziły wielokrotnie. W skrajnych przypadkach kobieta może zauważyć nasilenie problemów żylnych zanim nabierze pewności, że jest w kolejnej ciąży. W okresie ciąży opisane już czynniki ryzyka będą w dalszym ciągu bardziej złożone, wskutek następujących dodatkowych czynników:
- zwiększona objętość krwi
- utrata napięcia naczyniowego (rozszerzenie się naczyń w wyniku zmniejszonego napięcia ścian) wywołanego działaniem hormonów ciążowych
- znaczący wzrost ciśnienia w żyłach kończyn dolnych, zarówno w pozycji leżącej jak i w stojące, wywołany uciskiem na żyły miednicy przez rosnący płód
- zmiany w składzie krwi, przez co woda łatwej przemieszcza się do tkanek zwiększona krzepliwość krwi.
• Wzrost objętości krwi
Objętość krwi wzrasta już we wczesnej ciąży o około 20% ponieważ zarówno macica jak i płód muszą być odpowiednio zabezpieczone. W rzeczywistości jest bardzo praktyczny sposób pomiaru: oddech i serce kobiety ciężarnej dostosowują się do zasilania obiegu krwi płodu wzmożoną wydajnością już we wczesnej fazie ciąży. W dosłownym tego słowa znaczeniu serce matki bije za dwoje! Jednakże w pozycji stojącej ta zwiększona objętość krwi prowadzi do zwiększonej "akumulacji" w kończynach dolnych jest to przyczyna wielu problemów w czasie ciąży.     

• Rozszerzenie naczyń krwionośnych
Hormony tworzące się dla ochrony ciąży mają wiele funkcji. Przykładowo, są one odpowiedzialne za mobilizację mięśni macicy przed oczekiwanym czasem rozwiązania.
W podobny sposób naczynia także stają się "luźne". Pojemność żył staje się o wiele większa. Dlatego też podczas ciąży, szczególnie w pozycji stojącej, żyły kończyn dolnych przyjmują bardzo dużą ilość krwi co prowadzi do przeciążenia poszerzonych żył w tych kończynach oraz w okolicy pochwy. W przeciążonych (przepełnionych) żyłach dochodzi do spowolnienia przepływu krwi. Jest to istotny czynnik typowych problemów w przebiegu całej ciąży.

• Wzrost ciśnienia w żyłach kończyn dolnych
W czasie ciąży ciśnienie w żyłach kończyn dolnych wzrasta kilkakrotnie w stosunku do normalnego ciśnienia poza ciążą, zarówno w pozycji leżącej jak i w stojącej. Różnica w stosunku do wartości zaobserwowanej poza ciążą będzie szczególnie duża w pozycji stojącej.
Mniej więcej w drugiej połowie ciąży żyła próżna dolna i naczynia krwionośne miednicy są uciskane w pozycji leżącej i szczególnie w pozycji stojącej, przez macicę zawierającą płód. To prowadzi z jednej strony do zmniejszenia powrotnego przepływu żylnego, z drugiej zaś do wstecznego cofania się krwi w okolicach poniżej miejsca ucisku, ze zwiększonym ciśnieniem a później poszerzeniem i skręcaniem się żył. W ten sposób często dochodzi do powstawania żylaków u kobiet, które przed ciążą nigdy nie miały tego problemu.

• Skład krwi
Obrzmienie stóp i kostek oraz obrzęk w innych okolicach ciała, to nieuchronne konsekwencje wzrastającego ciśnienia w żyłach, które staje się wyższe aniżeli ciśnienie w otaczających tkankach, prawie wtłaczając płyn do tych tkanek. Są jeszcze inne znaczące czynniki działające w tym samym kierunku podczas ciąży. Jeden z nich to budowa ścian naczyń istnieją w nich mikroskopijne otwory (pory), które umożliwiają przejście płynów oraz substancji o bardzo małej ilości cząsteczek. Dla przykładu; białka krwi, które mają dużą masę nie mogą zasadniczo opuszczać naczynia, a także na odwrót utrzymują one wodę w tkance (jest to tzw. ciśnienie onkotyczne lub koloidowo-osmotyczne). W ciąży zmniejsza się szczególnie funkcja białkowa (albuminy), która jest pierwotnie odpowiedzialna za ciśnienia onkotyczne. W wyniku tego w okresie ciąży zostaje zachwiana równowaga (bilans) pomiędzy siłami "pozostawania" a siłami "usuwania" wody z naczyń. Są także naturalne przyczyny obrzmiewania stóp i kończyn kobiety ciężarnej, które nie powinny budzić niepokoju; na przykład gdy obrzęk pojawia się na krótki okres w chwilę po wstaniu z łóżka (siedzenie lub stanie) w zasadzie jest to objaw całkowicie normalny i nieszkodliwy. Aby w pełni wyjaśnić problem obrzęków w obrębie stóp należy dodać, że mogą być one także spowodowane utrudnionym odpływem płynu limfatycznego podczas ciąży, co wynika z uwarunkowań przedstawionych wyżej. Tak więc można powiedzieć, że istnieją naturalne przyczyny obrzękniętych stóp podczas ciąży. Nie jest patologią jeżeli obrzęk pojawia się jedynie po dłuższym staniu lub chodzeniu w ciągu dnia. Niemniej jednak, gdy stopy są już obrzęknięte z samego rana, należy skonsultować się z lekarzem.
    • Oddziaływanie obrzęków na matkę i nienarodzone dziecko
Opuchnięte stopy są niewątpliwie bardzo nieprzyjemnym zjawiskiem, a uczucie nocnego niepokoju stóp przyczynia się do zaburzeń snu, które często występują u kobiet ciężarnych.
Żylaki nie tylko nie dodają uroku, ale na co zwracają uwagę lekarze, mogą ulec zapaleniu lub prowadzić do rozwoju zakrzepicy.
Do tej pory poświęcano mało uwagi negatywnym wpływom tych czynników na układ krążenia matki i dziecka. Szczegółowy opis znaczenia powrotnego przepływu żylnego w połączeniu z "zaleganiem" krwi w nogach pozwala łatwo zrozumieć kompensacyjne reakcje układu krążenia matki. Kiedy kobieta w zawansowanej ciąży wstaje z pozycji siedzącej lub leżącej, jej tętno wzrasta w sposób znacznie bardziej istotny niż u kobiety nie będącej w ciąży.

Materiały zaczerpnięte ze strony Maga-Biotal